Οι πρώτες ημέρες χαρακτηρίζονται από ένα σύνολο συμπτωμάτων τα οποία διαφέρουν εμφανώς σε ένταση και διάρκεια από γυναίκα σε γυναίκα και οφείλονται στην ορμονική διαταραχή που συνοδεύει την εγκυμοσύνη.
Στα συμπτώματα του πρώτου τριμήνου συμπεριλαμβάνονται :
- Η καθυστέρηση της περιόδου
Η καθυστέρηση της περιόδου είναι το πρώτο σημείο που παρατηρεί μια γυναίκα με σταθερό κύκλο, χωρίς ωστόσο κάθε καθυστέρηση της περιόδου να δηλώνει κατ’ ανάγκην εγκυμοσύνη. Υπό αυτήν την έννοια, η πρώτη εξέταση που πρέπει να γίνεται σε κάθε καθυστέρηση είναι ένα τεστ εγκυμοσύνης.
- Ανεξήγητη κούραση και υπνηλία
Η αύξηση των επιπέδων της προγεστερόνης οδηγεί συνήθως στην εμφάνιση αυξημένης κόπωσης και υπνηλίας. Συχνή είναι επίσης η συναισθηματική φόρτιση της εγκύου χωρίς κάποιο ιδιαίτερο λόγο. Συνιστάται η έγκυος να κοιμάται αρκετές ώρες κατά τη διάρκεια της νύχτας και να εκμεταλλεύεται οποιοδήποτε διάστημα κατά τη διάρκεια της ημέρας προκειμένου να ξεκουράζεται.
- Οι ναυτίες και η έντονη ευαισθησία στις μυρωδιές
Στις περισσότερες γυναίκες εμφανίζεται έντονη πρωινή ναυτία κατά τους πρώτους 2-3 μήνες της εγκυμοσύνης. Σε ορισμένες περιπτώσεις η έντονη ναυτία μπορεί να εμφανιστεί ήδη από τις 2 πρώτες εβδομάδες, να συνδυάζεται με εμετό και να συνεχίζεται σε όλη τη διάρκεια της ημέρας. Συνήθως υποχωρεί με την έλευση του 2ου τριμήνου. Η κατανάλωση μιας φρυγανιάς, ενός μπισκότου ή ενός φλυτζανιού με ζεστό τσάι μπορεί να βοηθήσει αρκετά.
- Απώλεια ή αύξηση της όρεξης και υπερευαισθησία της όσφρησης
Μαζί με την ναυτία και την τάση για εμετό, ορισμένες γυναίκες παρουσιάζουν υπερευαισθησία της όσφρησης και απώλεια ή αύξηση της όρεξης. Συνιστάται η αποφυγή φαγητών με έντονα αρώματα, τα πικάντικα, οι βαριές σάλτσες και τα λιπαρά καθώς μπορούν να προκαλέσουν καούρες και τάση για εμετό και προτιμάται η ελαφριά κουζίνα με μικρές και συχνές μερίδες φαγητού. Η ναυτία μπορεί να βελτιωθεί με τη λήψη πολλών υγρών και τη ξεκούραση.
- Αυξημένη ευαισθησία των μαστών
Η ευαισθησία του στήθους αποτελεί ένα από τα πρώτα συμπτώματα της εγκυμοσύνης, με τον μαστό γίνεται πιο στητός και διογκωμένος ήδη από την 4η με 6η εβδομάδα. Μια αίσθηση δυσφορίας και πόνου στο στήθος, παρόμοια με αυτή της περιόδου, χαρακτηρίζει όλο το πρώτο τρίμηνο. Η αυξημένη αιμάτωση και οι αλλαγές που συμβαίνουν στο μαστό μπορούν να οδηγήσουν στην αύξηση του μεγέθους του κατά 2-3 νούμερα, ιδίως αν είναι η πρώτη εγκυμοσύνη. Συχνή είναι η αίσθηση φαγούρας στο μαστό και η σταδιακή εμφάνιση ραγάδων, ενώ σταδιακά εμφανίζονται φλέβες κάτω από το δέρμα, οι θηλές γίνονται μεγαλύτερες και πιο σκούρες και εμφανίζονται κάποια μικρά εξογκώματα στη περιοχή της θηλής, Όλα αυτά είναι απολύτως φυσιολογικά καθώς το στήθος ετοιμάζεται για τον επερχόμενο θηλασμό. Ο πόνος στο στήθος μπορεί να βελτιωθεί χρησιμοποιώντας μαλακά σουτιέν χωρίς μπανέλες και ραφές κοντά στη θηλή.
- Αυξημένος μετεωρισμός και δυσκοιλιότητα
Τα υψηλά επίπεδα προγεστερόνης έχουν ως αποτέλεσμα τη χαλάρωση του γαστρεντερικού σωλήνα και την επιβράδυνση της πέψης της εγκύου με αποτέλεσμα, ειδικά μετά από μεγάλα γεύματα, την εμφάνιση μετεωρισμού και την αυξημένη παραγωγή αερίων. Η ελάττωση των συσπάσεων του εντέρου και η επιβράδυνση της κίνησης των τροφών μέσα σε αυτό, οδηγούν σταδιακά στην εμφάνιση δυσκοιλιότητας. Με την πάροδο των εβδομάδων η δυσκοιλιότητα τείνει να χειροτερεύει αφενός λόγω της πίεσης που δέχεται το έντερο από το αυξανόμενο μέγεθος της μήτρας και αφετέρου από τη λήψη των συμπληρωμάτων σιδήρου.
Η σωστή διατροφή και η ήπια τακτική άσκηση μπορούν να συμβάλλουν στην αντιμετώπιση αυτών των συμπτωμάτων. Συνιστάται η αποφυγή τροφών που αποδεδειγμένα προκαλούν φούσκωμα και αυξημένα αέρια όπως τα όσπρια, το μπρόκολο, το λάχανο και το κουνουπίδι. Επιπλέον, κάποια γαλακτοκομικά είδη όπως τα λιπαρά τυριά και τα παγωτά προκαλούν αποδεδειγμένα φούσκωμα. Αποφεύγεται η κατανάλωση τηγανητών καθώς και ανθρακούχων ποτών ή φρουτοποτών. Για την καταπολέμηση της δυσκοιλιότητας, η διατροφή θα πρέπει να περιλαμβάνει τροφές πλούσιες σε φυτικές ίνες όπως ψωμί ολικής άλεσης, δημητριακά, μπάμιες, μπανάνες, μαρούλι, ξερά δαμάσκηνα και βερίκοκα, αχλάδια, ακτινίδια, καστανό ρύζι, φράουλες, ψητή πατάτα με τη φλούδα. Η κατανάλωση αρκετής ποσότητας νερού βοηθά στην καλύτερη πέψη και στη μείωση του μετεωρισμού ή/και της δυσκοιλιότητας. Η λήψη μικρών και συχνών γευμάτων με καλό μάσημα των τροφών αλλά και η ένταξη της ήπιας σωματικής άσκησης στην καθημερινότητα συμβάλει στην αντιμετώπιση των συμπτωμάτων.
Σε ορισμένες γυναίκες μπορεί να εμφανιστούν ίχνη αίματος μετά από 10-14 ημέρες κατόπιν της σύλληψης, το οποίο οφείλεται στην προσκόλληση του γονιμοποιημένου ωαρίου στα τοιχώματα της μήτρας. Η αιμορραγία είναι συνήθως ελαφριά, έχει τη μορφή κηλίδων με απαλό ροζ χρώμα και συνήθως διαρκεί για 1-2 ημέρες. Καθώς μπορεί να συνοδεύεται από πόνους περιόδου, θα μπορούσε να αντιληφθεί λανθασμένα ως μια κανονική περίοδος. Κηλίδες αίματος μπορούν να εμφανιστούν και μετά από μια ερωτική επαφή λόγω της αυξανόμενης ευαισθησίας του τραχήλου. Στις περιπτώσεις έντονης, όμως, αιμορραγίας κρίνεται απαραίτητη η ιατρική εξέταση.
Η θετικοποίηση της β-χοριακής ορού αίματος 11 ημέρες μετά τη γονιμοποίηση αποτελεί τη βιοχημική διαπίστωση της εγκυμοσύνης. Ωστόσο, η υπερηχογραφική διαπίστωση σπάνια μπορεί να διαπιστωθεί νωρίτερα από την 5η εβδομάδα κυήσεως.
Η εμβρυική ανάπτυξη ανά εβδομάδα περιλαμβάνει τα εξής :
- Την 5η εβδομάδα (29η έως 35η ημέρα),
ο κολπικός υπέρηχος μπορεί να αναδείξει την ύπαρξη ενδομήτριας ή εξωμήτριας εγκυμοσύνης με την απεικόνιση του σάκου της κύησης. Από τον εμβρυικό δίσκο δημιουργούνται τρεις στιβάδες ιστών. Το εξώδερμα, το μεσόδερμα και το ενδόδερμα. Από το εξώδερμα θα δημιουργηθεί το δέρμα, τα μαλλιά, τα αυτιά, η μύτη, το στόμα, οι ενδοκρινείς αδένες και το νευρικό σύστημα. Από το μεσόδερμα, θα δημιουργηθεί ο σκελετός, οι μύες, τα αγγεία, η καρδιά, το αιμοποιητικό σύστημα και τα όργανα της αναπαραγωγής. Από το ενδόδερμα, θα δημιουργηθεί το στομάχι, το ήπαρ, οι πνεύμονες και το ουροποιητικό σύστημα. Αυτή την εβδομάδα ξεκινά η ανάπτυξη του νευρικού συστήματος και του θυρεοειδούς αδένα καθώς και η ανάπτυξη της καρδιάς και του αγγειακού συστήματος.
- Την 6η εβδομάδα (36η έως 42η ημέρα),
ο πλακούντας έχει αρχίσει να λειτουργεί. Ανιχνεύεται η καρδιακή λειτουργία με παλμική Doppler κολπική υπερηχογραφία . Το μήκος του εμβρύου κυμαίνεται μεταξύ 4 έως 6 χιλιοστών.
- Την 7η εβδομάδα (43η έως 49η ημέρα),
αρχίζουν να εμφανίζονται τα εντυπώματα των άνω άκρων, ενώ ο εμβρυικός σάκος συνεχίζει να μεγαλώνει. Το μήκος του εμβρύου κυμαίνεται μεταξύ 5-9 χιλιοστών.
- Την 8η εβδομάδα (50η έως 56η ημέρα),
αναπτύσσονται τα χέρια και τα πόδια του εμβρύου καθώς και το σύνολο των οργάνων όπως ο εγκέφαλος, τα μάτια, το έντερο, το πάγκρεας, οι βρόγχοι, η στοματική και η ρινική κοιλότητα, η παρεγκεφαλίδα, ο σπλήνας, το άνω χείλος και το αυτί. Το μήκος του εμβρύου κυμαίνεται μεταξύ 9-13 χιλιοστών.
- Την 9η εβδομάδα (57η έως 63η ημέρα),
δημιουργούνται τα οστά στα άνω και κάτω άκρα και αρχίζουν να διακρίνονται οι οφθαλμικοί κόγχοι, η μύτη και το στόμα. Ο πλακούντας αρχίζει να σχηματίζεται και προοδευτικά αναλαμβάνει το ρόλο του στη διατροφή του εμβρύου. Το μήκος του εμβρύου φτάνει τα 18 χιλιοστά.
- Την 10η εβδομάδα (64η έως 70η ημέρα),
αναπτύσσονται τα δάχτυλα των ποδιών και αρχίζουν να διακρίνονται οι ωοθήκες ή οι όρχεις του εμβρύου το οποίο ξεκινά να λαμβάνει την τελική του μορφή. Τα νεφρά αρχίζουν να λειτουργούν με το έμβρυο να αρχίζει να ουρεί μέσα στο αμνιακό υγρό και παράλληλα ξεκινά η ανάπτυξη του εντέρου. Το έμβρυο ξεκινάει να κινείται και το μήκος του κυμαίνεται μεταξύ 15-22 χιλιοστών.
- Την 11η εβδομάδα (71η έως 77η ημέρα),
συνεχίζεται η ανάπτυξη του εμβρύου με τα άνω και κάτω άκρα να γίνονται πλέον εμφανή. Το μήκος του κυμαίνεται μεταξύ 19-26 χιλιοστών.
- Την 12η εβδομάδα (78η έως 84η ημέρα),
το μήκος του εμβρύου έχει φτάσει πλέον τα 5,2 εκατοστά και το βάρος του τα 8 γραμμάρια. Τα βλέφαρα του παραμένουν κλειστά.